“Trong cuộc giao tiếp của hai con người, tình cảm chiếm 70%, 30% là nội dung. Nếu như giao tiếp tình cảm không ổn thì nội dung sẽ trở nên méo mó. Vậy nên trước khi giao tiếp nội dung, phải chăm chút thật kỹ phương diện tình cảm, nếu không hiểu lầm sẽ càng lúc càng sâu” (Theo Weibo).
Trong cuộc sống thường ngày, chúng ta cần phải giao tiếp, nếu không giao tiếp thì chúng ta tự tách rời với thế giới xung quanh. Khi giao tiếp có văn hóa, với tinh thần cởi mở, hợp tác, chân thành sẽ giúp chúng ta gần nhau hơn. Giao tiếp ứng xử có văn hoá, có đạo đức là cơ sở để có những mối quan hệ thân thiện trong cộng đồng, quan hệ hợp tác trong kinh doanh,... là cơ sở để tạo ra môi trường xã hội tốt đẹp của con người. Trong cuộc sống hàng ngày người Việt Nam luôn quan tâm đến vấn đề giao tiếp, do thiên về tình hơn về lý nên khi giao tiếp người Việt Nam luôn đề cao vai trò của việc sử dụng ngôn ngữ để đảm bảo cho sự đoàn kết nhất trí, cho cuộc sống vui vẻ hài hoà. Vì vậy ca dao Việt Nam có câu:
“Lời nói chẳng mất tiền mua
Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau’’
Người Việt Nam luôn nhắc nhở nhau khi giao tiếp, nói năng phải cân nhắc lựa chọn, tránh kiểu hành xử khiếm nhã làm mất lòng người khác. Ông cha ta luôn dạy con cháu: “Ăn phải nhai, nói phải nghĩ”.
Hơn nữa người Việt luôn coi trọng nghĩa tình, những lúc khó khăn, có công có việc người ta đến với nhau vì tình chứ không phải vì vật chất, nên trong văn hoá ứng xử của Người Việt rất coi trọng tinh thần, đặt tinh thần lên hàng đầu.
Ngày nay, khi con người chịu ảnh hưởng rất lớn của công nghệ, công nghệ mang lại những tác dụng hữu ích đối với cuộc sống của chúng ta, giúp chúng ta hiểu biết nhiều hơn về các nền văn hóa trên Thế giới,… Bên cạnh đó cũng không tránh khỏi những tác động tiêu cực đối với giao tiếp, đặc biệt là làm giảm vai trò của giao tiếp trực tiếp.
Ở Việt Nam, đa số chúng ta tiếp nhận công nghệ một cách hoàn toàn thụ động và bị phụ thuộc vào công nghệ mà cụ thể là smartphone, cho nên chúng ta phải đối mặt với nhiều tác động mặt trái của nó. Hiện nay, với rất nhiều loại smartphone và với nhiều mức giá khác nhau từ “thượng vàng” đến “hạ cám” nên để sở hữu một chiếc smartphone là không khó.
Ở phương Tây, trong những cuộc hội họp, gặp gỡ, giao lưu, họ thường gạt bỏ hết những cuộc điện thoại, những nhu cầu tìm hiểu thông tin trên mạng, để tập trung tiếp nhận thông tin của người đối diện và giao tiếp với bạn bè. Ở Việt Nam, việc bị smartphone lấn át giao tiếp trực tiếp, đó là do bản thân người sử dụng đôi khi có tâm lý thiếu tự tin, hay e ngại, sợ người khác đánh giá khi giao tiếp trực tiếp. Vì vậy họ chọn cách lướt Web hay trò chuyện với bạn bè trên Facebook, Zalo, Viber,… thông qua chiếc smartphone để thay thế cho việc phải đối mặt với người khác.
“Không ai phủ nhận sự hữu dụng của điện thoại thông minh (smartphone), nhất là với một nhà báo thì nó giúp ích nhiều cho việc tác nghiệp (viết bài, chụp ảnh, nhận, chuyển tin, bài). Tuy nhiên, như một đồng xu bao giờ cũng có hai mặt, việc lạm dụng smartphone cũng có mặt trái của nó. Hình ảnh hai người bạn, hay một nhóm bạn gặp nhau, nhưng ai làm việc nấy, cứ loay hoay tất bật với smartphone của bản thân đã trở thành phổ biến. Không gian giao tiếp thân mật, mặt đối mặt (face to face) bị mất đi, tính chất cởi mở, đa dạng của những cuộc đối thoại sống động, sự lắng nghe nhau với thái độ chăm chú và cùng tranh luận thẳng thắn về một vấn đề gì đó, tất cả đều tan biến. Thế giới ảo, với những con chữ lạnh lùng, vô cảm đang tràn ngập và mỗi cá nhân chìm đắm vào thế giới riêng vị kỷ của bản thân. Chưa bao giờ mà sự tập trung lắng nghe nhau, những cuộc đối thoại bị phá vỡ bởi smartphone lại nhiều như bây giờ. Nó làm tôi nhớ đến “Cô đơn trên mạng” - cuốn tiểu thuyết được nhà văn Ba Lan Janusz Leon Wisniewski từng làm lay động trái tim hàng triệu độc giả, khi thể hiện con người tìm kiếm cảm xúc và yêu thương trên mạng, để rồi tuyệt vọng trong đời thực…” (theo Nhà báo Việt Văn-Báo Lao động).
Trên đây là mặt tiêu cực của công nghệ làm ảnh hưởng đến cuộc sống và văn hóa giao tiếp của chúng ta. Hy vọng rằng mỗi cá nhân hãy nhận ra mặt tích cực của công nghệ để phát huy và hạn chế tối đa những tác hại tiêu cực của công nghệ.