Như là một xu thế và theo thực tiễn, ngày nay chúng ta có thể khẳng định được rằng không một doanh nghiệp nào có thể phát triển bền vững mà không quan tâm đến xây dựng và thực thi ứng xử văn hóa. Ở nước ta, có vẻ như trong các doanh nghiệp nhà nước thì văn hóa doanh nghiệp được quan tâm và chăm sóc muộn hơn so với các doanh nghiệp, công ty có yếu tố tư nhân hoặc nước ngoài. Xây dựng và hình thành, nuôi dưỡng được văn hóa doanh nghiệp cho một công ty không phải là việc làm một sớm một chiều. Và qua cảm nhận, chúng ta thấy rằng ý chí của người đứng đầu có vai trò quyết định đến việc hình thành nền tảng và duy trì văn hóa, duy trì thực thi văn hóa cho một doanh nghiệp lâu dài.
Theo một khía cạnh nào đó, ta có thể khái quát: “Văn hóa là tổng hợp những đặc điểm và sự hiểu biết của một nhóm người về mọi thứ, từ ngôn ngữ, tôn giáo, ăn uống, cho đến các thói quen xã hội, âm nhạc, nghệ thuật…”
Xa hơn một chút, chúng ta có thể hiểu văn hóa là những khuôn mẫu chung về thái độ và cách thức ứng xử, những nền tảng nhận thức và sự hiểu biết được tiếp thu trong quá trình xã hội hóa. Vì vậy, văn hóa có thể được xem như là sự phát triển đặc tính của một nhóm người bởi những khuôn mẫu xã hội đồng nhất đối với nhóm đó.
Rất nhiều quốc gia có lượng dân số đông do quá trình di dân và do đó, văn hóa quốc gia bị ảnh hưởng bởi rất nhiều nhóm người cấu thành nên/trong quốc gia hiện tại.
Đối với một công ty cũng vậy, văn hóa doanh nghiệp của công ty đó sẽ bị ảnh hưởng bởi rất nhiều nét văn hóa khác nhau do người lao động của công ty thường được tuyển dụng vào làm việc từ rất nhiều địa phương, vùng miền khác nhau mà mỗi địa phương, vùng miền đó đều có những nét văn hóa đặc trưng khác nhau. Đây cũng là một phần của quá trình phát triển, do đó văn hóa doanh nghiệp của một công ty bên cạnh tính định hướng đồng nhất thì vẫn tồn tại hiễn nhiên sự đa dạng của nó.
Hiện nay, chúng ta có thể tiếp cận, tìm hiểu văn hóa thế giới theo các phân vùng văn hóa sau đây:
Văn hóa phương Đông
Văn hóa phương Đông được xem như là những bộ tiêu chuẩn chung về mặt xã hội của các nước vùng Viễn Đông như Trung Quốc, Nhật Bản, Việt Nam, Triều Tiên và tiểu lục địa Ấn Độ. Văn hóa phương Đông bị ảnh hưởng nặng nề bởi tôn giáo trong quá trình phát triển của nó, đồng thời cũng chịu ảnh hưởng chi phối bởi nền văn minh lúa nước. Nhìn chung, văn hóa phương Đông ít có sự khác biệt giữa xã hội cổ đại và mang tính triết lý tôn giáo hơn so với văn hóa phương Tây.
Văn hóa phương Tây
Văn hóa phương Tây được hiểu bao gồm văn hóa của các quốc gia ở châu Âu và ở các quốc gia chịu ảnh hưởng lớn bởi người châu Âu di cư như Mỹ, Ca-na-da. Văn hóa phương Tây được hình thành từ thời Hy Lạp cổ đại và phát triển mạnh mẽ vào thời kỳ của đạo Cơ Đốc trong thế kỷ thứ XIV.
Những dòng chảy khác của văn hóa phương Tây bao gồm văn hóa La-tinh, văn hóa Xen tơ (là nền văn hóa của người Celt, là trung tâm nền văn hóa châu Âu cổ đại), nền văn hóa Đức và văn hóa của các nhóm ngôn ngữ, tộc người Hy Lạp.
Ngày nay, ảnh hưởng của văn hóa phương Tây có thể nhìn thấy ở hầu hết các quốc gia trên thế giới.
Văn hóa La-tinh
Rất nhiều quốc gia nói tiếng Tây Ban Nha được xem như là một phần của văn hóa La-tinh. Châu Mỹ La-tinh theo định nghĩa bao gồm các vùng thuộc Trung Mỹ, Nam Mỹ và Mê xi cô, nơi đa số dân chúng sử dụng tiếng Tây Ban Nha và tiếng Bồ Đào Nha. Về nguồn gốc, khái niệm “Mỹ La-tinh” được những nhà địa lý người Pháp sử dụng để phân biệt giữa tiếng Anh cổ đại và tiếng La Mã cổ đại. Trong khi các nước Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha ở lục địa châu Âu, họ lại được xem như là những người có ảnh hưởng chính về văn hóa La-tinh, bao gồm cả những người sử dụng ngôn ngữ có nguồn gốc từ tiếng La-tinh.
Văn hóa Trung Đông
Là văn hóa của một số nước ở khu vực Trung Đông chứ không phải là của tất cả (khoảng 20 nước) ở khu vực này. Tiếng Ả rập là ngôn ngữ được sử dụng rộng rãi trong vùng, tuy nhiên việc trao đổi thông tin cũng gặp khó khăn do tồn tại nhiều phương ngữ. Tôn giáo là một lĩnh vực văn hóa khác của các nước vùng Trung Đông nói chung. Khu vực Trung Đông là nơi sinh ra đạo Do Thái, đạo Cơ Đốc và đạo Hồi.
Văn hóa châu Phi
Lục địa châu Phi mang tính thiết yếu đối với tất cả các nền văn hóa. Cuộc sống loài người bắt nguồn từ lục địa này và bắt đầu di cư đến những vùng đất khác trên khắp thế giới vào khoảng 60.000 năm trước.
Châu Phi là nhà của một số bộ lạc, tộc người và các cộng đồng. Một trong những đặc điểm chính của nền văn hóa này là có một số lượng lớn các nhóm bộ lạc trên khắp cả 54 quốc gia ở lục địa này. Chẳng hạn, Ni-giê-ri-a là quốc gia có hơn 300 bộ lạc.
.jpg)
Ngày nay, châu Phi được chia thành hai nhóm văn hóa là Bắc Phi và châu Phi hạ Sa-ha-ra. Sở dĩ có điều này là do phần cực bắc châu Phi nằm gần với khu vực Trung Đông, trong khi đó châu Phi hạ Sa-ha-ra có sự phân chia về lịch sử, địa lý và đặc điểm xã hội rất khác với vùng Bắc Phi.
Môi trường khắc nghiệt là nhân tố chính ảnh hưởng đến sự phát triển của văn hóa châu Phi hạ Sa-ha-ra như có nhiều ngôn ngữ, cách ăn uống, nghệ thuật và phong cách âm nhạc.
Sự thay đổi không ngừng
Không có gì thuộc về văn hóa, mà con người là một phần của có, là không thay đổi. Văn hóa xuất hiện và trở thành phương tiện chính trong giao thương của thế giới chúng ta. Văn hóa tạo nên rất nhiều xã hội có thành phần dân tộc khác nhau, đồng thời cũng là vấn đề lớn cần giải quyết do xung đột xã hội về mặt tôn giáo, dân tộc, đức tin và thậm chí là giữa những thành phần tạo nên nền văn hóa đó.
Nhưng văn hóa không cố định lâu dài, bản chất văn hóa như một dòng chảy và chuyển động không ngừng. Do đó thật là khó để giữ cho dòng chảy văn hóa chỉ đi theo một hướng.
Đối với văn hóa doanh nghiệp của một công ty, thiết nghĩ cũng nên tuân thủ quy luật chung của nó. Đó là bên cạnh tạo dựng nên những chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, những chuẩn mực ứng xử cơ bản cũng như những nội dung khác trong bao hàm văn hóa, chấp nhận sự đa dạng của những nét văn hóa vùng miền do những người lao động khắp nơi đem đến. Sự đa dạng trong một khuôn khổ nhất định sẽ như một bông hoa nhiều màu sắc, như một thân cây có nhiều cành, mang lại nhiều hơn bóng mát cho nhân loại.
Ghi chú: Một số nội dung được lược dịch từ sách báo nước ngoài.