Thời gian đầu, khi còn chập chững sử dụng các công cụ AI, thấy nó hay nhưng việc ứng dụng vào công việc vẫn là điều gì đó còn khó khăn, nhưng càng sử dụng tôi càng thấy AI không còn là một “công cụ phụ” nữa. Với tôi, AI đang dần trở thành một người trợ lý làm việc hằng ngày: hỗ trợ suy nghĩ, soạn thảo, rà soát, hệ thống hóa và giúp tôi làm việc có phương pháp hơn.
Điều thay đổi rõ nhất là cách tôi bắt đầu một công việc. Trước đây, khi cần viết một văn bản, lập kế hoạch, xây dựng báo cáo hoặc chuẩn bị nội dung trình lãnh đạo, tôi thường phải tự ngồi phác thảo từ đầu. Có khi mất khá nhiều thời gian chỉ để nghĩ bố cục, cách diễn đạt, thứ tự các ý, hoặc làm sao cho văn bản vừa đủ chặt chẽ, vừa đúng văn phong hành chính, văn phong của Lãnh đạo mình sẽ trình duyệt. Bây giờ, tôi thường bắt đầu bằng cách trao đổi với AI: nêu bối cảnh, mục tiêu, đối tượng nhận văn bản và yêu cầu đầu ra. Chỉ sau vài lượt trao đổi, tôi đã có một khung nội dung tương đối rõ ràng để tiếp tục chỉnh sửa.
AI không làm thay tôi toàn bộ công việc, nhưng giúp tôi đỡ mất sức ở những bước khởi động. Ví dụ, khi cần xử lý một sự cố CNTT, tôi có thể nhờ AI hỗ trợ phân tích hiện tượng ban đầu, gợi ý các nguyên nhân có thể xảy ra và đề xuất từng bước kiểm tra theo thứ tự ưu tiên. Khi cần xây dựng checklist kiểm tra hệ thống mạng, máy chủ, tường lửa hoặc tài khoản người dùng, AI giúp tôi hệ thống hóa các đầu việc để không bỏ sót những điểm quan trọng. Khi gặp một công cụ mới như Docker, n8n, Linux hay các phần mềm hỗ trợ vận hành, AI có thể giải thích theo cách dễ hiểu, từng bước một, phù hợp với người đang tự học và tự triển khai. Nhờ vậy, tôi không còn tiếp cận công việc theo kiểu dò dẫm rời rạc như trước, mà có thêm một lớp hỗ trợ để phân tích vấn đề, học công cụ mới và xử lý công việc CNTT một cách bài bản hơn.
Một thay đổi lớn khác là khả năng hệ thống hóa công việc. Công việc hành chính, kỹ thuật, công nghệ thông tin hay an ninh mạng đều có rất nhiều đầu việc nhỏ, nếu không ghi chép và sắp xếp tốt thì dễ bị rối. AI giúp tôi biến những ý tưởng còn rời rạc thành bảng biểu, checklist, quy trình, kế hoạch theo giai đoạn hoặc danh mục việc cần làm. Những thứ trước đây chỉ nằm trong đầu, bây giờ có thể nhanh chóng được chuyển thành tài liệu cụ thể.
Tôi thấy điều này đặc biệt hữu ích trong các việc như lập checklist hằng ngày cho chuyên viên an ninh mạng, xây dựng workflow tự động hóa bằng n8n, chuẩn bị ý tưởng cải cách hành chính, thiết kế trợ lý ảo AI cho từng mảng công việc, hoặc tạo hướng dẫn nội bộ để mọi người trong đơn vị dễ áp dụng. AI giúp tôi không chỉ trả lời câu hỏi “làm gì”, mà còn gợi mở thêm “làm theo bước nào”, “ai làm”, “kết quả đầu ra là gì”, “nên kiểm tra bằng cách nào”.
Với lĩnh vực công nghệ thông tin và an ninh mạng, AI cũng làm thay đổi cách tôi học và xử lý vấn đề. Trước đây, khi gặp một công cụ mới như Docker, n8n, OpenClaw, 9Router, Antigravity hay một lỗi kỹ thuật trên Windows, macOS, Linux, tôi thường phải tìm kiếm nhiều nguồn, đọc nhiều bài hướng dẫn khác nhau, rồi tự ghép lại. Bây giờ, tôi có thể yêu cầu AI giải thích theo kiểu người mới bắt đầu, đi từng bước, chỉ rõ nên bấm vào đâu, nhập lệnh gì, lỗi này thường do đâu và cách khắc phục thế nào. Điều này giúp tôi học nhanh hơn và mạnh dạn thử nghiệm hơn.
Điểm hay là AI không chỉ đưa ra kiến thức chung chung. Khi tôi cung cấp bối cảnh cụ thể, ví dụ hệ thống đang dùng Docker trên MacBook Air M3, cài n8n bằng Docker Compose, muốn xây dựng workflow cảnh báo đăng nhập thất bại AD, hoặc cần nghiệm thu tường lửa theo các mục có thể kiểm tra ngay tại hiện trường, AI có thể giúp tôi thu hẹp vấn đề và đưa ra hướng làm thực tế hơn. Nhờ đó, tôi tiết kiệm rất nhiều thời gian so với việc tự đọc lan man trên mạng.
AI cũng giúp tôi nâng chất lượng tư duy khi làm văn bản. Trước đây, tôi có thể viết được một nội dung, nhưng đôi khi chưa nhìn hết các góc: căn cứ pháp lý, tính logic, trách nhiệm thực hiện, tính khả thi, rủi ro khi triển khai, hoặc cách trình bày sao cho lãnh đạo dễ nắm. Khi trao đổi với AI, tôi thường được gợi ý thêm các lớp phân tích: mục tiêu, hiện trạng, khó khăn, giải pháp, sản phẩm đầu ra, lộ trình, tiêu chí đánh giá. Điều này giúp văn bản không chỉ “có nội dung”, mà còn có cấu trúc rõ hơn và tính thuyết phục cao hơn.
Một ví dụ rõ nhất là khi tôi xử lý các nội dung liên quan đến công nghệ thông tin và an ninh mạng. Nếu làm theo cách cũ, khi gặp một sự cố mạng, lỗi máy chủ, vấn đề tài khoản người dùng hoặc yêu cầu kiểm tra tường lửa, tôi thường phải tự dò từng bước, tìm nhiều tài liệu rời rạc rồi tự ghép lại thành hướng xử lý. Nhưng khi dùng AI, tôi có thể mô tả hiện tượng, bối cảnh hệ thống và mục tiêu cần kiểm tra để AI hỗ trợ phân tích nguyên nhân, đề xuất quy trình xử lý, lập checklist kiểm tra và gợi ý cách diễn giải kết quả cho dễ báo cáo. Với các nội dung như giám sát đăng nhập thất bại, kiểm tra cấu hình mạng, xây dựng workflow cảnh báo bằng n8n hoặc tìm hiểu công cụ mới như Docker, Linux, AI giúp tôi biến những vấn đề kỹ thuật phức tạp thành các bước thực hiện rõ ràng, có thứ tự và dễ áp dụng hơn. Nhờ vậy, công việc CNTT/an ninh mạng không còn chỉ là xử lý theo kinh nghiệm rời rạc, mà dần được chuẩn hóa thành quy trình, checklist và tài liệu có thể chia sẻ lại cho người khác.
Điều tôi thích nhất ở AI là nó giúp tôi làm việc chủ động hơn. Khi có một vấn đề mới, tôi không còn chờ đến lúc có đầy đủ tài liệu rồi mới bắt đầu. Tôi có thể dùng AI để tạo bản nháp đầu tiên, đặt câu hỏi phản biện, tìm hướng tiếp cận, lập danh sách việc cần kiểm tra. Sau đó tôi dùng kinh nghiệm thực tế của mình để rà lại, bỏ phần chưa phù hợp, thêm thông tin nội bộ và hoàn thiện thành sản phẩm cuối cùng.
Tất nhiên, tôi cũng nhận ra AI không phải lúc nào cũng đúng. Với các nội dung liên quan đến pháp luật, quy định chuyên ngành, thông tin kỹ thuật hoặc văn bản của cơ quan, tôi vẫn phải kiểm tra lại nguồn, đối chiếu với quy định chính thức và tự chịu trách nhiệm về nội dung cuối cùng. AI có thể hỗ trợ rất tốt, nhưng không thể thay thế hoàn toàn sự hiểu biết thực tế, kinh nghiệm nghề nghiệp và trách nhiệm của người làm chuyên môn.
Vì vậy, cách tôi dùng AI hiện nay không phải là “giao hết cho AI”, mà là dùng AI như một người cộng sự để tăng tốc và nâng chất lượng công việc. Tôi đưa bối cảnh, mục tiêu, yêu cầu; AI giúp tôi gợi ý cấu trúc, ngôn từ, phương án; sau đó tôi là người quyết định nội dung nào phù hợp, nội dung nào cần chỉnh sửa, nội dung nào phải kiểm chứng thêm.
Nhìn lại, AI đã thay đổi cách làm việc của tôi theo ba hướng rất rõ: nhanh hơn, có hệ thống hơn và chủ động hơn. Nhanh hơn vì tôi không còn mất quá nhiều thời gian để bắt đầu từ trang trắng. Có hệ thống hơn vì các ý tưởng được sắp xếp thành kế hoạch, bảng biểu, checklist, quy trình. Chủ động hơn vì tôi có thể học công cụ mới, xử lý vấn đề mới và phát triển ý tưởng mới ngay từ những bước đầu.
Tôi nghĩ giá trị lớn nhất của AI không nằm ở việc nó viết hay hơn con người, mà ở chỗ nó giúp con người suy nghĩ rõ hơn, làm việc có phương pháp hơn và dám thử những cách làm mới hơn. Với tôi, AI không chỉ là một công cụ công nghệ. Nó đang trở thành một phần trong phương pháp làm việc hằng ngày: hỗ trợ chuyên môn, hỗ trợ quản lý công việc, hỗ trợ học tập và từng bước mở ra những cách làm hiệu quả hơn trong Công ty./.
Thanh Hải (P2)