Bất cứ doanh nghiệp nào cũng có Tri thức, Tri thức nằm trong đầu của nhân viên, trong các dữ liệu hoạt động, trong các chính sách hay quy trình làm việc. Tri thức được thể hiện qua kỹ năng, văn hoá của các thành viên… Rất nhiều doanh nghiệp “không biết mình biết những gì” trong khi thực tế thì họ đang có cả một nguồn tài sản vô hình rất giá trị – đó là Tri thức.
Tri thức (Knowledge) được hình thành từ trí não của con người và con người cũng sử dụng tri thức để tư duy. Trong các doanh nghiệp, tri thức thường gắn liền với hệ thống tài liệu, với các công việc hàng ngày, các quá trình hoạt động và các chuẩn mực kiểm tra đánh giá… Các thông tin về khách hàng được kết hợp với những thông tin tình hình thị trường, đối thủ cạnh tranh và các kinh nghiệm để đưa ra những chính sách thích hợp về thị trường, giá cả… sẽ trở thành Tri thức của doanh nghiệp. Các kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng của từng cá nhân học được từ trường đại học, từ quá trình làm việc, từ các doanh nghiệp họ đã trải qua,…cũng trở thành Tri thức của doanh nghiệp mà họ đang đóng góp.
Hầu hết các doanh nghiệp đều xem người lao động có năng lực là tài sản quý giá nhất, tuy nhiên không có bất kỳ doanh nghiệp nào có thể sở hữu tài sản quý giá này. Doanh nghiệp chỉ có thể sở hữu tri thức của người lao động và làm thế nào để tri thức của người lao động có năng lực trở thành tài sản của doanh nghiệp?
Trong cơ chế thị trường tạo ra nhiều khả năng lựa chọn cho người lao động. Nhu cầu thay đổi nơi làm việc của người lao động có trình độ và kỹ năng cao tăng lên là nguy cơ suy giảm nguồn tri thức của doanh nghiệp. Khi ra đi, họ không chỉ làm giảm năng suất của doanh nghiệp mà còn mang đi những tri thức của mình, thậm chí cả tri thức của cả doanh nghiệp. Các chuyên gia giỏi ra đi mang theo tất cả kinh nghiệm hay bí quyết nghề nghiệp…, công việc sản xuất, kinh doanh chung của doanh nghiệp sẽ bị gián đoạn hay ít nhất cũng bị ảnh hưởng cho đến khi tìm được người tương xứng thay thế. Tuy nhiên vấn đề trên có thể tránh được nếu doanh nghiệp thực hiện tốt công tác quản trị tri thức, đó là thu thập, lưu giữ, chia sẻ và sử dụng thông tin, kiến thức và bí quyết nghề nghiệp không chỉ ở cấp độ từng cá nhân mà ở cấp độ toàn doanh nghiệp. Để tri thức của mỗi cá nhân biến thành tài sản tri thức của doanh nghiệp, để mọi người có thể cùng khai thác, sử dụng cho sự phát triển chung, đòi hỏi phải có một cơ chế, quá trình kiến tạo, lưu giữ, chia sẻ, và phát triển trong mỗi doanh nghiệp.
Tiêu chuẩn ISO 9001:2015 được cải tiến lần này bổ sung thêm điều khoản 7.1.6 Tri thức của tổ chức, yêu cầu các tổ chức muốn đáp ứng tiêu chuẩn phải kiểm soát và quản lý được tri thức của tổ chức.
Nhu cầu quản trị tri thức là vấn đề đã được Ban Lãnh đạo Công ty Phát triển thủy điện Sê San xác định từ trước khi phiên bản ISO 9001:2015 ban hành. Thực hiện chuyển đổi phù hợp các yêu cầu của tiêu chuẩn ISO 9001:2015 là cơ hội để Công ty biến triết lý hành động của mình “người lao động có năng lực là tài sản quý giá nhất của doanh nghiệp” thành tài sản hữu hình của EVNHPC SE SAN.
Nguyễn Đức Toàn